DBNL-nieuws

De Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) heeft afgelopen week alle beeldmateriaal van na 1900 van haar website verwijderd. Aanleiding is de miljoenenclaim van auteursrechtenorganisatie Pictoright namens een aantal bij haar aangesloten fotografen: hun werk zou onrechtmatig in de DBNL-site zijn opgenomen. Hoewel de redactie van de DBNL de claim ontkent en meent dat het gebruik van de foto’s onder het citaatrecht valt, heeft zij uit voorzorg een groot deel van de afbeeldingen van haar site geschrapt. Overigens gaan hoofdredactie en directie ervan uit dat het om een tijdelijke maatregel gaat, verklaren zij in een nieuwsbrief van 1 oktober. 

Ondertussen gaat de DBNL onverstoord door met het digitaliseren van teksten, met ook deze maand weer een aantal mooie nieuwe aanwinsten, waaronder de vierdelige romancyclus over Amsterdam, De Jordaan (1912-1924), door Israël Querido, het spraakmakende boek Poldernederlands. Waardoor het ABN verdwijnt van Jan Stroop (1998), achttien jaargangen van het tijdschrift Vaderlandsche Letteroefeningen (1776-1822) en de gedichtenbundel van de Nederlandse planter Paul François Roos, Surinaamsche mengelpoëzy (1804), “een belangrijk boek binnen de planterspoëzie die Suriname heeft voortgebracht”, aldus UvA-hoogleraar Michiel van Kempen op Caraïbisch Uitzicht, de blogspot van de Werkgroep Caraïbische Letteren.

Extra: “DBNL verwijdert beelden van na 1900 van zijn website” (NRC Handelsblad), “De DBNL verwijdert beeld van na 1900″ (InformatieProfessional).

Nieuws voor docenten: Readers Online

Afgelopen studiejaar ging bij de Universiteitsbibliotheek het proefproject Readers Online van start: voor de Faculteit Geesteswetenschappen werden 31 digitale readers gemaakt die op http://readersonline.uba.uva.nl kunnen worden bekeken. Vanwege een succesvol resultaat heeft de UB besloten het project dit studiejaar (2008/2009) voort te zetten. Als u een digitale reader wilt laten aanmaken kunt u zich aanmelden bij de contactpersoon FGW: Wilma Goossen, vakreferent Geschiedenis (w.j.goossen@uva.nl), onder vermelding van de titel van het college, een schatting van het aantal deelnemende studenten en van het aantal teksten in de reader. Gezien de nog beperkte capaciteit van de nieuwe dienstverlening geldt: wie het eerst komt, wie het eerst maalt. Op dit moment kunnen ongeveer vijftig aanvragen worden gehonoreerd.

Readers Online – hoe werkt het?

Zodra u zich bij de contactpersoon FGW heeft aangemeld hoort u zo spoedig mogelijk of uw reader in de planning kan worden opgenomen en met welke punten u rekening moet houden. Vervolgens levert u uw literatuurlijst aan. Daarin kunt u zowel naar gedrukte als elektronische teksten verwijzen. Het is ook mogelijk eigen, of webteksten in de reader op te laten nemen.

Aanlevering van de literatuurlijst geschiedt in een Endnote-file. Geen ervaring met Endnote? Geen nood, er is een korte handleiding beschikbaar, waarmee u zo aan de slag kunt. Voor vragen kunt u bovendien terecht bij uw eigen vakreferent Nederlands, Esther ten Dolle (e.m.tendolle@uva.nl).

De deadlines voor aanlevering van de literatuurlijst zijn:

vrijdag 18 juli – voor het eerste blok van het eerste semester.

vrijdag 12 september – voor het tweede blok van het eerste semester.

Nadat uw literatuurlijst als Endnote-file is aangeleverd begint de Universiteitsbibliotheek met het verzamelen van materiaal, het scannen van gedrukte literatuur en het opnemen van teksten in de digitale reader. U kunt vervolgens, vanuit Blackboard, op eenvoudige wijze een link naar de reader maken.

Beschikbaarheid

De reader blijft voor langere tijd online en kan worden hergebruikt voor colleges in de volgende jaren.

Readers Online is alleen beschikbaar vanaf een UvA-werkplek of binnen het UvA-domein, of thuis via UvAinbel/ UvAdsl, of met behulp van UvAvpn.

Auteursrechten

Zodra u een gedrukte of digitale reader laat maken, moet u rekening houden met de Auteurswet. Dit geldt overigens ook als u teksten op Blackboard plaatst. In beide gevallen moet toestemming worden gevraagd aan de auteursrechthebbende(n). Vaak dient een passende vergoeding voor het gebruik van de tekst(en) te worden betaald.

Auteursrecht vervallen

Het auteursrecht vervalt 70 jaar na het overlijden van een auteur (of bewerker/ vertaler/ redacteur). Bij een rechtspersoon, of bij anonieme werken is dat 70 jaar na de eerste publicatie. In de praktijk houdt dit in dat de oorspronkelijke uitgave van Vondels Jephta uit 1659 vrij is van auteursrecht en zonder problemen in een reader gebruikt mag worden, maar dat de moderne uitgave ui 2004, bezorgd door J.W.H. Konst, nog auteursrechtelijke bescherming geniet.

Gebruik van korte gedeelten en korte werken t.b.v. onderwijs

Voor het overnemen van korte gedeelten uit publicaties en korte werken t.b.v. onderwijs luidt de Auteurswet als volgt (art. 16):

Bij deze overnames geldt dat er vooraf geen toestemming gevraagd hoeft te worden aan de auteursrechthebbenden. Wel moet een passende vergoeding voor het gebruik betaald worden.
Om het gebruik van korte gedeelten/ korte werken in onderwijs en onderzoek te vergemakkelijken heeft de VSNU een afkoopregeling (de zgn. Readerovereenkomst) afgeslopen met de Stichting PRO (belangenbehartiger Uitgeverijen). Dit houdt in praktijk in dat korte gedeelten/ korte werken zonder problemen in de readers kunnen worden opgenomen. Onder kort gedeelte/ kort werk wordt in de Readerovereenkomst verstaan:

A. Uit niet-literaire boekwerken: maximaal 10 duizend woorden, mits niet meer omvattend dan een derde deel van het geheel wordt overgenomen (N.B. bij meerdere gedeelten uit 1 niet-literair boekwerk mag de totale omvang dus niet boven de 10 duizend woorden uitkomen).

B. Uit tijdschriften en andere periodieke uitgaven met een niet-literaire inhoud:

maximaal 8 duizend woorden, mits niet meer omvattend dan een derde deel van de aflevering waaruit de tekst wordt overgenomen.

C. Uit literaire geschriften: maximaal 100 regels poezie of 2500 woorden proza, mits niet meer omvattend dan een tiende deel van het gehele oorspronkelijke werk.

Een uitgave van een in het kader van een universitaire plechtigheid gehouden mondelinge voordracht wordt – ongeacht het aantal woorden – beschouwd als een ‘kort werk’.

Niet-korte werken

Als u langere gedeelten in de digitale reader wilt laten opnemen dient u vooraf toestemming te vragen bij de Stichting Pro. Het verkrijgen van toestemming en het betalen van een passende vergoeding voor overname van een lang gedeelte is een zaak van de betrokken docent en/ of het onderwijsinstituut.